Historia kopalni Guido

  Rozbudowa połączeń kolejowych od połowy XIX wieku, umożliwiających transport surowców i gotowych wyrobów przyczyniła się do szybkiego rozwoju górnośląskiego przemysłu. W rejonie Zabrza powstawały nowe kopalnie, huty i fabryki, wykorzystujące do napędu maszyn i urządzeń parę. Spowodowało to szybki wzrost popytu na węgiel, co zaowocowało tym, że w 1855 r. hrabia Guido Henckel von Donnersmarck magnat i przemysłowiec założył w Zabrzu kopalnię węgla kamiennego. Kopalnia została nazwana od jego imienia - Guido.

  Z zgłębianiem szybów Barbara i Concordia (ten drugi przemianowano później na Guido) związanych było kilka problemów. Najpierw napotkano kurzawkę i natrafiono na uskok "Saara", co w 1856 r. spowodowało, po wykonaniu zaledwie 30 metrów, przerwanie drążenia szybu. Tymczasem szyb Guido zagłębiano nadal. Założony został pierwszy poziom wydobywczy 80 m. Tu jednak prace napotkały na kolejne trudności, którymi okazały się zaburzenia tektoniczne, skutecznie utrudniające wydobycie. W 1862 r. na głębokości 117 m szyb Guido przerwał warstwę wodonośną i został zatopiony. Aby zgromadzić kapitał inwestycyjny na dalsze roboty górnicze powstała spółka z Górnośląskim Towarzystwem Kolejowym (Oberschlesische Eisenbahn Gesellschaft). W 1870 r. przystąpiono do osuszenia szybu i jego dalszego zgłębiania do 170 m, aby w 1872 r. wznowić wydobycie na poziomie 80 m. Równocześnie trwały prace związane z drążeniem szybu "Kolejowy", którym dziś turyści zjeżdżają w podziemia kopalni. Rozbudowano strukturę wyrobisk przygotowawczych i wybierkowych. Maksymalne wydobycie 312 976 ton węgla osiągnięto w 1885 r. W latach 1885-1887 kopalnia Guido została wykupiona przez pruski skarb i włączona jako pole południowe do państwowej kopalni Królowa Luiza. Dostępne zasoby na poziomie 170 m były w znacznej mierze już wybrane i w ramach kopalni Królowa Luiza przystąpiono do połączenia z poziomem 320 m.


    W pobliżu szybu Guido wydrążono kolejny szybik, pogłębiono również szyb Kolejowy, który w 1890 r. dotarł do głębokości 320 m. W 1912 r. kopalnię Guido połączono z nowo wybudowaną kopalnią i koksownią Delbrűck. Po podziale Śląska w 1922 r. kopalnia Delbrűck z Guido znalazła się po stronie niemieckiej i została przekazana pruskiemu koncernowi Preussag. W 1928 r. szyb Guido został unieruchomiony a Kolejowy przestał być szybem wydobywczym. Pozostał natomiast szybem zjazdowym dla załogi i materiałów. Na poziomie 170 zostały zainstalowane urządzenia odwadniające dla całej kopalni. Po 1945 r. kopalnię nazwano Kopalnia Węgla Kamiennego Makoszowy, a rejon dawnej kopalni Guido stracił na znaczeniu. Do ponownego ożywienia doszło w 1967 r. kiedy utworzono Kopalnię Doświadczalną Węgla Kamiennego M-300, w której testowano nowe urządzenia i maszyny górnicze dostarczając przy tym niewielką ilość wydobycia.

  Dzięki staraniom i zaangażowaniu ówczesnej dyrektor Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu Krystyny Barszczewskiej w 1982 r. na poziomie 170 utworzony został  Skansen Górniczy Guido udostępniony do zwiedzania, wpisany następnie do rejestru zabytków. W 2000 r. na fali obniżania za wszelką cenę kosztów w przemyśle węglowym, przystąpiono do demontażu unikatowej, podziemnej kopalni, którą można było zwiedzać. Jednakże zaangażowanie wielu instytucji, przede wszystkim samorządu miejskiego Zabrza, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego i osób prywatnych doprowadziło do zatrzymania niszczycielskiego procederu i utworzenia  w 2007 r. Zabytkowej Kopalni Guido, jako samodzielnej instytucji kultury Miasta Zabrze i Województwa Śląskiego.

Współcześnie Kopalnia Guido to jedyna kopalnia węgla kamiennego, do której można zjechać i przekonać się na własne oczy, jak wygląda praca górników pod ziemią. Takiego zabytku techniki górniczej nie ma w całej Europie! Kopalnia została założona w 1855 roku przez hrabiego Guido Henckel von Donnersmarck, któremu zawdzięcza swoją nazwę. Wydobycie węgla zakończono tu w 1928 roku, a 89 lat później podziemia kopalni zostały udostępnione do zwiedzania. Kopalnia Guido jest Gwiazdą Techniki Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego oraz punktem kotwicznym Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego.

 

Obecnie w Kopalni Guido zamiast pokładów węgla wydobywa się turystykę, kulturę i rozrywkę - na poziomach 170 i 320 czeka na turystów moc atrakcji, których nie sposób zobaczyć nigdzie indziej. Aby przekonać się, jak wyglądała praca górnika, poznać historię górnictwa i jego współczesne oblicze, wystarczy włożyć kask, pobrać górniczą lampę i ruszyć na spotkanie podziemnej przygody! Warto pamiętać o tym, by każdego napotkanego pod ziemią górnika pozdrowić tradycyjnym „Szczęść Boże”.

 

Autor zdjęć wykorzystanych w artykule: Max Steckel

.

Kopalnia Guido jest punktem kotwicznym Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego oraz należy do Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. 

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu i jego obiekty: Kopalnia Guido i Sztolnia Królowa Luiza są współfinansowane ze środków Miasta Zabrze i Samorządu Województwa Śląskiego.